Treća deklinacija
Po trećoj deklinaciji menjaju se imenice i pridevi sva tri roda koji se u genitivu jednine završavaju na -is. Osnova na koju se dodaju nastavci za padeže dobija se iz…
Nepotpuni glagoli
Nepotpuni glagoli Nepotpuni glagoli su glagoli koji nemaju sve aktivne oblike. Deponentni glagoli Semideponentni glagoli Bezlični glagoli Ostali nepotpuni glagoli Deponentni glagoli Deponentni glagoli imaju pasivan oblik, a aktivno značenje.…
Imenice II deklinacije na -er
Kad smo radili prideve prve i druge deklinacije, videli smo da u muškom rodu, pored završetka -us, postoji i završetak -er. Isto važi i za imenice: pored imenica II deklinacije…
Nepravilni glagoli
Nepravilni glagoli su glagoli koji ne pripadaju nijednoj konjugaciji. sum,esse,fui i složenice volo,velle,volui i složenice fero,ferre,tuli,latum i složenice eo,ire,ii,itum i složenice fio,fieri,factus sum Glagol sum,esse,fui i složenice Pomoćni glagol sum,esse,fui …
Pridevi prve i druge deklinacije
Pridevi prve i druge deklinacije su pridevi čiji se muški i srednji rod menjaju po drugoj, a ženski rod po prvoj deklinaciji. Za razliku od našeg jezika, nastavci su isti…
Ovidije
Publije Ovidije Nazon (P. Ovidius Naso) rimski je pesnik iz zlatnog doba, najmlađi pripadnik Meceninog kulturnog kruga. Opširnije o njegovom životu i delu Poslednja noć u Rimu (Tristia I, 3,…
Zavisne rečenice sa indikativom
Zavisne rečenice su, kao što znamo iz našeg jezika, rečenice koje su deo složene rečenice, a ne mogu da stoje samostalno, već su funkcionalno povezane sa glavnom rečenicom. Funkcija zavisne…
Prezent, infinitiv i imperativ glagola III i IV konjugacije
Pre toga, naravno, moramo se upoznati sa onim dvema konjugacijama koje su nam preostale. Podsetimo se šta smo rekli o njima:
- Kod glagola treće konjugacije prezentska osnova se završava na suglasnik
- Kod glagola četvrte konjugacije prezentska osnova se završava na –i-.
Prezent glagola III konjugacije
Većina nastavaka za prezent, kao što smo to već videli, počinje suglasnikom. Pošto latinski jezik ne trpi gomilanje suglasnika, između suglasnika osnove i suglasnika nastavka mora se naći vezivni samoglasnik, takozvani tematski vokal, kao što smo videli kod oblika kraće osnove pomoćnog glagola.
Pravilo tematskih vokala
Kod pomoćnog glagola sum,esse,fui videli smo da je tematski vokal u sva tri slučaja bio –u-. To nije slučaj kod pravilnih glagola, gde postoji pravilo koje reguliše tematske vokale zavisno od njihovih položaja:
(more…)Pomoćni glagol sum,esse,fui
Pomoćni glagol je nepravilan iz više razloga, što se može videti iz njegovog rečničkog oblika:
- Nema broj konjugacije. Svi pravilni glagoli pripadaju nekoj od četiri konjugacije
- Nastavak za prvo lice jednine prezenta (sum – jesam) nije uobičajeni nastavak -o
- Oblici prvog lica jednine prezenta (sum – jesam, osnova s-) i infinitiva (esse – biti, osnova es-) nemaju istu osnovu
- Infinitiv nema nastavak -re, nego duplira konsonant osnove (es-se)
- Infinitiv se gradi atematski – bez spojnog vokala između konsonanta osnove i konsonanta nastavka (es – se)
Prezent pomoćnog glagola
Prezent pomoćnog glagola gradi tematske oblike (sa vezivnim vokalom između dva suglasnika) sa nastavcima koji počinju na -m ili -n, a atematske (bez vezivnog vokala) sa nastavcima koji počinju sa -s ili -t. Ovo pravilo važi i za sve nepravilne glagole sa atematskim oblicima koje ćemo raditi u drugom razredu.
Tematski oblici pomoćnog glagola
Tematski oblici se grade od kraće osnove s-. Vezivni vokal je -u-.
- prvo lice jednine prezenta: sum – jesam, sam
- prvo lice množine prezenta: sumus – jesmo, smo
- treće lice množine prezenta: sunt – jesu, su
Atematski oblici pomoćnog glagola
Atematski oblici se grade od duže osnove es-. Nema vezivnog vokala.
- treće lice jednine prezenta: est – jeste, je
- drugo lice jednine prezenta: es – jesi, si
- drugo lice množine prezenta: estis – jeste, ste
II deklinacija
Imenice II deklinacije uglavnom su muškog i srednjeg roda, kao što se po prvoj deklinaciji menjaju imenice uglavnom ženskog roda. Zbog toga se kod prideva I i II deklinacije ženski rod menja po prvoj, a muški i srednji po drugoj deklinaciji. Kad kažemo uglavnom, podrazumeva se da ima izuzetaka koji su ženskog roda, kao što su u prvoj deklinaciji postojali izuzeci muškog roda.
Osnovne karakteristike II deklinacije
- genitiv jednine se završava na –i
- nominativ jednine muškog roda se završava na –us
- nominativ jednine srednjeg roda se završava na –um
Rečnički oblik: populus,-i,m. narod; oppidum,-i,n. grad
Ako se ispred završetka -us ili -um nalazi -i-, u rečničkom obliku će u završetku genitiva stajati dva i: filius,-ii,m. sin; praemium,-ii,n. nagrada